بسیاری از کودکان هنگام دیدن کتاب تمرین یا شنیدن کلمه درس با توجه به سن همکاری زیادی نشان نمی‌دهند، اما همان کودک ممکن است یک بازی را چند بار با علاقه تکرار کند واین تکرار فرصت خوبی برای یادگیری واژه، فهم دستور و استفاده از جمله‌های ساده ایجاد می‌کند، به شرط آنکه بازی صرفا برای سرگرمی انتخاب نشده باشد و هدف زبانی مشخصی داشته باشد.

در مسیر آموزش زبان انگلیسی برای کودکان، بازی زمانی نتیجه بهتری دارد که با سن و سطح کودک هماهنگ باشد و در هر نوبت فقط چند واژه یا یک الگوی جمله تمرین شود. لازم نیست در یک بازی رنگ‌ها، حیوانات، اعداد و اعضای بدن را با هم آموزش دهید. سه واژه که چند بار در موقعیت‌های مختلف استفاده شوند، معمولا از ده واژه پراکنده مفیدترند.

در این راهنما ابتدا مشخص می‌کنیم برای سن و هدف فرزندتان از کدام بازی شروع کنید. سپس روش اجرای هشت بازی اصلی، ساده کردن آن‌ها برای کودک مبتدی و تبدیل بازی به یک برنامه واقعی آموزش زبان را بررسی می‌کنیم.

از کدام بازی شروع کنیم؟

انتخاب بازی به سن، سطح و مهارتی بستگی دارد که می‌خواهید تمرین شود. کودک خردسال بیشتر از طریق حرکت، تصویر و اشیای واقعی یاد می‌گیرد. کودک بزرگ‌تر می‌تواند حدس بزند، جمله بسازد و در بازی‌های داستانی یا نقش‌آفرینی شرکت کند.

مسیر یادگیری زبان در بازی

همه بازی‌ها دریک مرحله یکسانی قرار نمی‌گیرند بلکه کودکی که هنوز واژه‌ها را به درستی  تشخیص نمی‌دهد، برای ساخت داستان انگلیسی قطعا آماده نیست پس بهتر است فعالیت‌ها به‌ترتیب ساده به دشوار اجرا شوند.

مرحله اول: شناخت واژه

کودک تصویر، شی یا حرکت را می‌بیند و واژه انگلیسی آن را می‌شنود.

بازی‌های مناسب:

• Find Something
• Memory Cards
• What’s Missing

مرحله دوم: فهم دستور

کودک یک جمله کوتاه را می‌شنود و بدون نیاز به ترجمه، واکنش مناسب نشان می‌دهد.

بازی مناسب:

• Simon Says

مرحله سوم: گفتن واژه

کودک نام تصویر یا شی را بیان می‌کند.

بازی‌های مناسب:

• Mystery Bag
• Memory Cards
• Pictionary

مرحله چهارم: ساخت عبارت کوتاه

کودک واژه را در یک الگوی ساده قرار می‌دهد:

• It is red
• I like cats
• It is a ball

مرحله پنجم: مکالمه کوتاه

کودک برای درخواست کردن، پاسخ دادن یا انجام یک نقش از زبان استفاده می‌کند.

بازی مناسب:

• بازی فروشگاه

مرحله ششم: جمله‌سازی و داستان

کودک چند واژه را در جمله یا داستان به هم مرتبط می‌کند.

بازی مناسب:

• Story Dice

این ترتیب ثابت و اجباری نیست، اما به والد کمک می‌کند بازی را با توانایی واقعی کودک هماهنگ کند.

چهار قانون برای اجرای بازی آموزشی

پیش از شروع هر بازی، بهتر است هدف، تعداد واژه‌ها، شیوه توضیح و زمان پایان فعالیت را مشخص کنید. همین چند تصمیم ساده باعث می‌شود بازی از یک سرگرمی پراکنده به تمرینی هدفمند تبدیل شود و کودک دقیقا همان واژه یا ساختاری را تمرین کند که برای آن برنامه‌ریزی کرده‌اید.

یک هدف انتخاب کنید

هر بازی فقط یک هدف اصلی داشته باشد.

برای مثال:

• شناخت سه رنگ
• فهم سه دستور
• تمرین نام چهار حیوان
• درخواست کردن یک خوراکی
• ساخت جمله با فعل‌های حرکتی

تعداد واژه‌ها را محدود کنید

برای کودک مبتدی، سه تا پنج واژه کافی است. وقتی کودک این کلمات را شناخت، واژه تازه اضافه کنید.

قانون بازی را نشان دهید

به جای توضیح طولانی، یک دور بازی را خودتان اجرا کنید. کودک معمولا با دیدن نمونه سریع‌تر متوجه می‌شود باید چه کاری انجام دهد.

بازی را به‌موقع تمام کنید

بازی باید پیش از خستگی کودک تمام شود. اگر توجه او کاهش پیدا کرده، قوانین را دنبال نمی‌کند یا پاسخ‌ها تصادفی شده‌اند، ادامه فعالیت ارزش آموزشی زیادی ندارد.

بهترین بازی‌ها برای آموزش زبان انگلیسی به کودکان

این بازی‌ها تنها برای سرگرم کردن کودک انتخاب نشده‌اند بلکه هرکدام یک مهارت مشخص مانند شنیدن، یادگیری واژه، مکالمه یا جمله‌سازی را هدف می‌گیرند و می‌توان آن‌ها را با توجه به سن و سطح کودک اجرا کرد.

۱. بازی Simon Says

Simon Says یکی از ساده‌ترین بازی‌ها برای تمرین شنیدن، افعال حرکتی و اعضای بدن است. کودک باید فقط دستورهایی را اجرا کند که با عبارت Simon says شروع می‌شوند.

روش اجرا

ابتدا سه دستور انتخاب کنید:

• Simon says stand up
• Simon says jump
• Simon says clap your hands

در دور اول، خودتان هم‌زمان حرکت را انجام دهید. پس از چند بار تکرار، دستور را بدون اجرای حرکت بگویید تا کودک فقط با شنیدن پاسخ دهد.

بعد از آشنایی کودک، یک دستور را بدون Simon says بیان کنید:

Touch your nose

کودک باید آن را انجام ندهد. اگر اشتباه کرد، بازی بدون حذف یا سرزنش ادامه پیدا کند.

نسخه ساده

برای کودک خردسال:

• فقط سه دستور استفاده کنید.
• حرکت را هم‌زمان انجام دهید.
• سرعت بازی را پایین نگه دارید.
• از دستورهای یک‌مرحله‌ای استفاده کنید.

نسخه دشوارتر

برای کودک بزرگ‌تر:

• Simon says touch your head and jump
• Simon says pick up the book
• Simon says walk to the door and come back

در این نسخه، کودک باید دستورهای دومرحله‌ای را دنبال کند.

۲. بازی Find Something

این بازی برای آموزش رنگ‌ها، شکل‌ها، اندازه‌ها و وسایل خانه مناسب است. کودک باید شی یا ویژگی گفته‌شده را در محیط پیدا کند.

روش اجرا

ابتدا از جمله‌های ساده استفاده کنید:

• Find something red
• Find a ball
• Find your shoes
• Find something small

وقتی کودک وسیله را پیدا کرد، نام یا ویژگی آن را دوباره تکرار کنید:

Yes, it is red

هدف فقط پیدا کردن وسیله نیست؛ باید واژه یا جمله هدف نیز در طول بازی چند بار شنیده شود.

نسخه ساده

دو گزینه مقابل کودک بگذارید و بگویید:

Find the blue one

در این حالت، کودک به جای جست‌وجوی کامل در خانه، بین دو وسیله انتخاب می‌کند.

نسخه دشوارتر

دو ویژگی را ترکیب کنید:

• Find something blue and soft
• Find two small toys
• Find something round in the kitchen

۳. بازی Memory Cards

در بازی کارت حافظه، کودک باید کارت‌های مشابه را پیدا کند و نام تصویر را به انگلیسی بگوید. این فعالیت برای مرور واژگان یک موضوع مانند حیوانات، میوه‌ها یا وسایل خانه مناسب است.

روش اجرا

از هر تصویر دو کارت تهیه کنید و همه کارت‌ها را پشت‌ورو روی میز قرار دهید. هر بازیکن در نوبت خود دو کارت را برمی‌گرداند.

اگر دو تصویر یکسان باشند، کودک نام آن را می‌گوید:

Apple

در سطح بالاتر، پاسخ به جمله تبدیل می‌شود:

It is an apple

یا:

I like apples

نسخه ساده

• فقط از سه جفت کارت استفاده کنید.
• تصاویر کاملا متفاوت باشند.
• نام هر تصویر را هنگام باز شدن کارت تکرار کنید.

نسخه دشوارتر

به جای دو تصویر یکسان، یک کارت تصویر و یک کارت کلمه آماده کنید. کودک باید تصویر را با واژه مناسب تطبیق دهد.

۴. بازی What’s Missing

این بازی واژگان و حافظه دیداری را هم‌زمان تمرین می‌دهد. چند وسیله مقابل کودک قرار می‌گیرند و یکی از آن‌ها مخفی می‌شود.

روش اجرا

چهار وسیله آشنا روی میز بگذارید:

• a ball
• a car
• a pencil
• a book

نام آن‌ها را با کودک مرور کنید. سپس از او بخواهید چشم‌هایش را ببندد و یکی از وسایل را بردارید.

بعد بپرسید:

?What’s missing

کودک می‌تواند در ابتدا فقط نام شی را بگوید:

The ball

در سطح بالاتر:

The ball is missing

نسخه ساده

فقط سه وسیله استفاده کنید و قبل از مخفی کردن، آن‌ها را چند بار نام ببرید.

نسخه دشوارتر

تعداد وسایل را بیشتر کنید یا هم‌زمان دو وسیله را بردارید.

۵. بازی Mystery Bag

در Mystery Bag چند شی داخل یک کیسه قرار می‌گیرند. کودک بدون دیدن، یکی از آن‌ها را لمس می‌کند و حدس می‌زند چیست.

این بازی علاوه بر واژگان، برای تمرین صفت‌هایی مانند big، small، hard و soft و سوال‌های بله یا خیر مناسب است.

روش اجرا

چند وسیله آشنا داخل کیسه بگذارید:

• توپ
• ماشین اسباب‌بازی
• قاشق
• مداد
• عروسک کوچک

کودک یک وسیله را لمس می‌کند و حدس می‌زند:

• ?Is it a ball
• ?Is it a car
• ?Is it soft
• ?Is it big

وقتی پاسخ درست پیدا شد، شی را بیرون بیاورید و جمله را کامل کنید:

Yes, it is a ball

نسخه ساده

کودک بین دو گزینه انتخاب کند:

?Is it a ball or a car

نسخه دشوارتر

کودک باید پیش از حدس نهایی دست‌کم دو سوال بپرسد.

۶. بازی فروشگاه

نقش‌آفرینی فروشگاه به کودک اجازه می‌دهد جمله را برای انجام یک کار واقعی استفاده کند. در این بازی، یکی فروشنده و دیگری خریدار می‌شود.

روش اجرا

چند خوراکی، اسباب‌بازی یا کارت تصویری روی میز قرار دهید. در دور اول، والد فروشنده باشد.

گفت‌وگوی ساده:

Hello

?Can I have an apple, please

Here you are

Thank you

Goodbye

در شروع فقط روی دو عبارت تمرکز کنید:

• Can I have…?
• Here you are.

پس از چند دور، نقش‌ها را عوض کنید تا کودک هم درخواست کند و هم پاسخ دهد.

نسخه ساده

کودک فقط نام خوراکی را در جای خالی قرار دهد:

?Can I have a banana

نسخه دشوارتر

قیمت و تعداد را وارد بازی کنید:

• ?How much is it
• It is two pounds
• ?Can I have two apples
• ?Anything else

۷. بازی Pictionary

در Pictionary یک نفر واژه را نقاشی می‌کند و دیگری باید آن را حدس بزند. کیفیت نقاشی مهم نیست؛ خوشبختانه اینجا کسی برای نمایشگاه هنر آماده نمی‌شود.

روش اجرا

چند واژه آشنا را روی کارت بنویسید. یکی از کارت‌ها انتخاب می‌شود و بازیکن بدون نوشتن حروف کلمه، آن را نقاشی می‌کند.

کودک برای حدس زدن سوال می‌پرسد:

• ?Is it a cat
• ?Is it a house
• ?Is it a tree

بعد از حدس صحیح، یک جمله کوتاه ساخته می‌شود:

.The cat is black

.The house is big

نسخه ساده

از موضوع‌های تصویری و مشخص مانند حیوانات، میوه‌ها و وسایل خانه استفاده کنید.

نسخه دشوارتر

به جای اسم، فعل یا عبارت نقاشی شود:

• playing football
• eating breakfast
• going to school

۸. بازی Story Dice

Story Dice برای کودکانی مناسب است که تعدادی واژه پایه را می‌شناسند و آماده ساخت جمله هستند. روی تاس یا کارت‌ها تصویر شخصیت، مکان و وسیله قرار می‌گیرد و کودک باید با آن‌ها داستان بسازد.

روش اجرا

سه کارت انتخاب کنید:

• a cat
• a park
• a red bag

والد جمله اول را می‌گوید:

.One day, a cat went to the park

کودک داستان را ادامه می‌دهد:

.The cat found a red bag

داستان لازم نیست طولانی یا از نظر دستوری بی‌نقص باشد. هدف این است که کودک میان واژه‌ها ارتباط ایجاد کند و آن‌ها را در جمله به کار ببرد.

نسخه ساده

والد جمله را شروع کند و کودک فقط جای خالی را کامل کند:

…The cat found a

نسخه دشوارتر

کودک باید داستانی با شروع، اتفاق و پایان بسازد.

بازی‌های تکمیلی

پس از آشنایی کودک با بازی‌های اصلی، می‌توان فعالیت‌های زیر را نیز وارد برنامه کرد:

بازی‌های آنلاین معتبر

بازی‌های آنلاین می‌توانند مکمل تمرین باشند، اما نباید تمام فرایند آموزش به صفحه نمایش سپرده شود و کودک بعد از فعالیت دیجیتال باید فرصت داشته باشد همان واژه یا جمله را در بازی و گفت‌وگوی واقعی استفاده کند.

مجموعه بازی‌های انگلیسی LearnEnglish Kids شامل بازی‌ها و فعالیت‌های رایگان برای تمرین زبان کودکان است. British Council در این مجموعه، بازی را در کنار داستان، ترانه و ویدیو در اختیار زبان‌آموزان قرار داده است.

Cambridge English نیز بازی‌ها و فعالیت‌های کودکان را در سطح‌های مختلف دسته‌بندی کرده و توضیح می‌دهد هر فعالیت دست‌کم یکی از مهارت‌های خواندن و نوشتن، شنیدن یا صحبت کردن را تمرین می‌دهد.

سخن آخر

آموزش زبان انگلیسی با بازی زمانی نتیجه بهتری دارد که فعالیت متناسب با سن و سطح کودک باشد و هدف محدودی داشته باشد. برای کودک مبتدی، سه تا پنج واژه و یک بازی پنج‌دقیقه‌ای کافی است. همان واژه‌ها باید در چند روز و در بازی‌های مختلف تکرار شوند تا کودک ابتدا آن‌ها را تشخیص دهد و بعد در عبارت یا جمله استفاده کند.

برای خردسالان، بازی‌های حرکتی و تصویری مانند Simon Says، Find Something و Memory Cards انتخاب مناسب‌تری هستند. کودکان بزرگ‌تر می‌توانند از نقش‌آفرینی، نقاشی، جمله‌سازی و Story Dice استفاده کنند.

مهم‌تر از تعداد بازی‌ها، پیوستگی میان آن‌هاست یک موضوع انتخاب کنید، واژه‌ها را در چند فعالیت تکرار کنید و زمانی سراغ مرحله بعد بروید که کودک با کمک کمتر پاسخ دهد. بازی قرار نیست درس را پنهان کند؛ باید فرصتی واقعی برای شنیدن، فهمیدن و استفاده از زبان بسازد.

سوالات متداول درباره آموزش زبان انگلیسی با بازی

بهترین بازی برای آموزش زبان به کودک سه‌ساله چیست؟

Simon Says، Find Something، Mystery Bag و بازی با عروسک برای کودک سه‌ساله مناسب‌اند. بازی باید کوتاه باشد و از تصویر، حرکت و اشیای واقعی استفاده کند.

چگونه با بازی به کودک لغت انگلیسی یاد بدهیم؟

سه تا پنج واژه مرتبط انتخاب کنید، آن‌ها را با تصویر یا شی واقعی نشان دهید و در یک بازی کوتاه تکرار کنید. در روزهای بعد همان کلمات را در بازی دیگری به کار ببرید.

روزانه چند دقیقه بازی آموزشی کافی است؟

برای خردسالان حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه و برای کودکان بزرگ‌تر ۱۰ تا ۱۵ دقیقه مناسب است. واکنش و تمرکز کودک از مدت دقیق مهم‌تر است.

آیا بازی جای کلاس زبان را می‌گیرد؟

در سنین پایین، بازی می‌تواند بخش اصلی آشنایی کودک با انگلیسی باشد. با افزایش سن و نیاز به خواندن، نوشتن و آموزش منظم، کلاس یا منبع سطح‌بندی‌شده نیز می‌تواند به برنامه اضافه شود.

چه بازی‌هایی برای تقویت مکالمه مناسب‌اند؟

بازی فروشگاه، رستوران، عروسک سخنگو، Mystery Bag و نقش‌آفرینی موقعیت‌های روزمره فرصت استفاده از جمله‌های واقعی را فراهم می‌کنند.

کودک هنگام بازی انگلیسی صحبت نمی‌کند؛ چه کنیم؟

اجبار به صحبت کردن لازم نیست. اجازه دهید ابتدا با اشاره، انتخاب تصویر یا اجرای حرکت پاسخ دهد. سپس پاسخ یک‌کلمه‌ای و بعد جمله کوتاه را به‌تدریج اضافه کنید.

والد باید چقدر انگلیسی بلد باشد؟

برای اجرای بازی‌های ساده، دانستن چند واژه و جمله آماده کافی است. تلفظ را پیش از بازی از منبع صوتی معتبر بررسی کنید و همان عبارت‌های محدود را به‌صورت ثابت به کار ببرید.

آیا بازی آنلاین برای یادگیری زبان کودک کافی است؟

خیر. بازی آنلاین می‌تواند تمرین مکمل باشد، اما کودک برای یادگیری فعال به گفت‌وگو، تکرار و استفاده از واژه‌ها در موقعیت واقعی نیاز دارد.