تعیین سطح زبان انگلیسی؛ راهنمای کامل تشخیص سطح واقعی زبان

تعیین سطح زبان انگلیسی اولین قدم برای شروع درست یادگیری است؛ بسیاری از زبان‌آموزان پیش از شروع یادگیری زبان انگلیسی با یک سوال مهم روبه‌رو می‌شوند: سطح زبان من الان دقیقا چقدر است؟ بعضی‌ها فکر می‌کنند کاملا مبتدی هستند، اما زمانی که یک متن ساده انگلیسی می‌بینند، بخش زیادی از آن را متوجه می‌شوند. بعضی‌ها هم چند سال کلاس رفته‌اند و تصور می‌کنند سطح‌شان متوسط است، اما وقتی باید چند جمله ساده درباره خودشان بگویند، مکالمه برایشان سخت می‌شود.

همین تفاوت بین «چیزی که فکر می‌کنیم بلدیم» و «چیزی که واقعا می‌توانیم استفاده کنیم» دلیل اصلی اهمیت تعیین سطح زبان انگلیسی است. اگر سطح خود را درست ندانید، ممکن است سراغ کتاب، کلاس یا منبعی بروید که برایتان خیلی ساده یا خیلی سخت است. در هر دو حالت، مسیر یادگیری کند، خسته‌کننده و بی‌نتیجه می‌شود.

تعیین سطح زبان انگلیسی کمک می‌کند بفهمید باید از کجا شروع کنید، چه مهارت‌هایی را بیشتر تمرین کنید و چه نوع منبعی برای شما مناسب‌تر است. اگر هنوز مسیر کلی یادگیری برایتان روشن نیست، بهتر است ابتدا راهنمای کامل شروع زبان انگلیسی را بخوانید و سپس سطح فعلی خود را دقیق‌تر بررسی کنید.

چرا باید تعیین سطح زبان انگلیسی انجام دهیم؟

تعیین سطح یک کار تشریفاتی پیش از ثبت‌نام در کلاس نیست. این کار به شما کمک می‌کند مسیر یادگیری را بر اساس وضعیت واقعی خودتان انتخاب کنید، نه بر اساس حدس، احساس یا خاطره‌ای که از کلاس‌های قدیمی دارید.

فرض کنید کسی در خواندن متن انگلیسی نسبتا خوب است، اما هنگام شنیدن یک مکالمه ساده فقط چند کلمه را تشخیص می‌دهد. اگر این فرد فقط بر اساس مهارت خواندن خود را متوسط بداند، احتمالا منبعی انتخاب می‌کند که برای لیسنینگ و مکالمه‌اش سخت است. نتیجه چه می‌شود؟ خیلی زود احساس می‌کند زبان انگلیسی بیش از حد پیچیده است، در حالی که مشکل اصلی انتخاب مسیر اشتباه بوده است.

یا برعکس، ممکن است کسی سال‌ها پیش زبان خوانده باشد و هنوز خودش را «ضعیف» بداند، اما زمانی که تعیین سطح انجام می‌دهد، متوجه می‌شود در گرامر و خواندن پایه خوبی دارد و فقط باید مکالمه و شنیداری را فعال کند. این یعنی تعیین سطح می‌تواند جلوی شروع دوباره از نقطه اشتباه را بگیرد.

تعیین سطح زبان انگلیسی سه فایده اصلی دارد:

1. نقطه شروع شما را مشخص می‌کند. وقتی بدانید A1 هستید یا A2 یا B1، انتخاب منبع و برنامه ساده‌تر می‌شود.
2. ضعف‌های واقعی شما را نشان می‌دهد. ممکن است سطح کلی شما A2 باشد، اما لیسنینگ شما ضعیف‌تر و ریدینگ شما قوی‌تر باشد.
3. از اتلاف وقت جلوگیری می‌کند. بدون تعیین سطح، ممکن است چند هفته یا چند ماه با منبع نامناسب جلو بروید و بعد تازه بفهمید مسیر اشتباه بوده است. این همان جایی است که آدم‌ها معمولا به جای اصلاح مسیر، تقصیر را گردن «استعداد نداشتن» می‌اندازند.

معیارهای اصلی در تعیین سطح زبان انگلیسی

تعیین سطح زبان انگلیسی یعنی بررسی کنیم شما در حال حاضر با زبان چه کاری می‌توانید انجام دهید.

فقط دانستن معنی لغات یا جواب دادن به چند سوال گرامری کافی نیست. سطح واقعی شما با توانایی استفاده از زبان مشخص می‌شود.

در یک تعیین سطح درست، معمولا چند بخش بررسی می‌شود:

• دایره لغات
• گرامر
• خواندن
• شنیدن
• نوشتن
• مکالمه

ممکن است در همه این بخش‌ها  در یک سطح نباشید.  شاید در خواندن B1 باشید، اما در مکالمه A2 این موضوع کاملا طبیعی است و اتفاقا یکی از دلایلی است که تعیین سطح باید دقیق‌تر از یک تست ساده باشد.

اگر فقط یک آزمون چهارگزینه‌ای بدهید، ممکن است نتیجه‌ای بگیرید که بیشتر سطح گرامر و لغت شما را نشان می‌دهد. اما اگر هدف شما استفاده واقعی از زبان است، باید بدانید آیا می‌توانید بشنوید، صحبت کنید، متن بخوانید و جمله تولید کنید یا خیر.

به همین دلیل، تعیین سطح خوب باید به این سوال‌ها جواب بدهد:

آیا می‌توانید خودتان را به انگلیسی معرفی کنید؟
آیا می‌توانید درباره کارهای روزمره خود چند جمله بگویید؟
آیا می‌توانید یک فایل صوتی ساده را بفهمید؟
آیا می‌توانید متن کوتاه انگلیسی را بدون ترجمه کامل درک کنید؟
آیا می‌توانید ۵ تا ۸ جمله مرتب درباره خودتان بنویسید؟
آیا گرامر پایه را فقط می‌شناسید یا واقعا در جمله استفاده می‌کنید؟

وقتی جواب این سوال‌ها مشخص شود، سطح شما واقعی‌تر معلوم می‌شود.

انواع سطح زبان انگلیسی؛ از A1 تا C2

برای سطح‌بندی زبان انگلیسی معمولا از چارچوب A1 تا C2 استفاده می‌شود.بر اساس چارچوب CEFR شکل گرفته است؛ چارچوبی بین‌المللی که سطح زبان‌آموز را فقط با تعداد لغات یا قواعد گرامری نمی‌سنجد، بلکه بررسی می‌کند فرد در عمل با زبان چه کاری می‌تواند انجام دهد؛ مثلا آیا می‌تواند مکالمه ساده داشته باشد، متن کوتاه را بفهمد، درباره تجربه های خود صحبت کند یا در موقعیت های رسمی تر از زبان استفاده کند.

در ادامه هر سطح را واضح‌تر بررسی می‌کنیم تا بهتر بتوانید خودتان را با آن مقایسه کنید.

سطح A1 زبان انگلیسی؛ شروع واقعی مسیر

اگر در سطح A1 باشید، یعنی در ابتدای مسیر یادگیری قرار دارید. در این سطح می‌توانید جمله‌های خیلی ساده بسازید و اطلاعات ابتدایی بدهید. مثلا می‌توانید نام، شهر، شغل، سن یا علاقه‌های ساده خود را بگویید.

نمونه جمله‌های سطح A1:

.My name is Sara
.I live in Tehran
.I am a student
.I like English

در این سطح، مکالمه معمولا کوتاه است و اگر طرف مقابل سریع صحبت کند، احتمالا به طور کامل متوجه نمی‌شوید. برای جواب دادن هم ممکن است به زمان، تکرار یا کمک نیاز داشته باشید.

اگر هنگام صحبت کردن بیشتر از جمله‌های حفظی استفاده می‌کنید و هنوز ساختن جمله جدید برایتان سخت است، احتمالا در سطح A1 هستید. این سطح بد نیست؛ فقط یعنی باید از پایه و با مسیر درست شروع کنید.

سطح A2 زبان انگلیسی؛ پایه قوی‌تر اما هنوز محدود

سطح A2 یعنی شما پایه اولیه را دارید و می‌توانید درباره موضوعات روزمره کمی بیشتر صحبت کنید. در این سطح، فقط به معرفی خود محدود نیستید. می‌توانید درباره خانواده، برنامه روزانه، غذا، خرید، مسیر، علاقه‌ها و تجربه‌های ساده حرف بزنید.

نمونه خروجی سطح A2:

My name is Sara and I live in Tehran. I study English every day. I like watching movies. I want to speak English better because I want to travel

در این سطح، هنوز جمله‌ها ساده‌اند و ممکن است اشتباه گرامری داشته باشید، اما می‌توانید چند جمله پشت سر هم بسازید. اگر می‌توانید درباره کارهای روزمره‌تان توضیح کوتاه بدهید، سوال‌های ساده جواب بدهید و یک متن کوتاه را تا حدی بفهمید، احتمالا A2 هستید.

سطح B1 زبان انگلیسی؛ شروع استفاده واقعی از زبان

در سطح B1، زبان‌آموز وارد مرحله کاربردی‌تر می‌شود. یعنی می‌تواند درباره تجربه‌ها، هدف‌ها، برنامه‌ها و نظرهای شخصی خود صحبت کند. هنوز اشتباه وجود دارد، اما ارتباط برقرار می‌شود.

نمونه خروجی سطح B1:

I started learning English because I need it for work. At first, listening was difficult for me, but now I can  understand simple videos. I still need more practice in speaking

اگر می‌توانید درباره دلیل یادگیری زبان، مشکلات خود، تجربه‌های گذشته یا برنامه‌های آینده توضیح بدهید، احتمالا به سطح B1 نزدیک هستید. در این سطح، زبان دیگر فقط حفظ جمله نیست؛ شما می‌توانید با زبان پیام خود را منتقل کنید.

سطح B2 زبان انگلیسی؛ مکالمه روان‌تر و فهم بهتر محتوا

سطح B2 یعنی می‌توانید درباره موضوعات مختلف با جزئیات بیشتری صحبت کنید. درک شما از متن‌ها، ویدئوها و مکالمه‌ها بهتر شده و می‌توانید نظر خود را واضح‌تر بیان کنید.

در این سطح، ممکن است هنوز در اصطلاحات، سرعت بالای مکالمه یا نوشتار رسمی مشکل داشته باشید، اما دیگر مبتدی نیستید. اگر می‌توانید درباره موضوعات کاری، آموزشی، اجتماعی یا شخصی صحبت کنید و فقط گاهی دنبال کلمه مناسب بگردید، احتمالا در مسیر B2 هستید.

سطح C1 و C2؛ زبان پیشرفته و حرفه‌ای

سطح C1 و C2 مربوط به زبان‌آموزانی است که می‌توانند زبان را دقیق، طبیعی و حرفه‌ای استفاده کنند. در این سطح، فرد می‌تواند متن‌های پیچیده بخواند، بحث‌های تخصصی را دنبال کند، رسمی بنویسد و در موقعیت‌های کاری یا دانشگاهی ارتباط قوی‌تری داشته باشد.

برای بیشتر زبان‌آموزانی که تازه مسیر را شروع می‌کنند، هدف اولیه نباید C1 یا C2 باشد. تمرکز بهتر این است که اول از A1 به A2 و بعد به B1 برسید. بسیاری از نیازهای روزمره، سفر، مکالمه ساده و شروع مسیر شغلی با همین سطح‌ها قابل مدیریت‌تر می‌شود.

چند روش برای تعیین سطح زبان انگلیسی وجود دارد؟

برای مشخص کردن سطح زبان، فقط یک روش وجود ندارد. بهتر است چند روش را کنار هم استفاده کنید تا نتیجه دقیق‌تر شود. هر روش بخشی از توانایی شما را نشان می‌دهد و هیچ‌کدام به‌تنهایی کامل نیستند.

۱. آزمون آنلاین تعیین سطح زبان انگلیسی

آزمون آنلاین یکی از سریع‌ترین روش‌ها برای شروع است. این آزمون‌ها معمولا سوال‌هایی درباره لغت، گرامر و گاهی درک مطلب دارند. مزیتشان این است که سریع‌اند و یک تصویر اولیه از سطح شما می‌دهند.

اما ضعف آزمون آنلاین این است که معمولا مکالمه و شنیداری را دقیق نمی‌سنجد. ممکن است شما در تست گرامر خوب عمل کنید، اما در گفت‌وگو هنوز مشکل داشته باشید. پس آزمون آنلاین خوب است، اما به تنهایی کافی نیست.

۲. تعیین سطح با مدرس یا مشاور آموزشی

در این روش، مدرس با چند سوال و گفت‌وگوی کوتاه سطح شما را بررسی می‌کند. مزیت این روش این است که مکالمه، تلفظ، سرعت پاسخ‌دهی و توانایی جمله‌سازی هم دیده می‌شود.

اگر می‌خواهید در کلاس ثبت‌نام کنید، تعیین سطح با مدرس معمولا دقیق‌تر از یک تست آنلاین ساده است. چون مدرس می‌تواند بفهمد آیا واقعا می‌توانید زبان را استفاده کنید یا فقط جواب تست‌ها را می‌دانید.

۳. خودارزیابی مهارتی در خانه

خودارزیابی یعنی خودتان چند مهارت را جداگانه بررسی کنید. مثلا یک فایل صوتی کوتاه گوش دهید، یک متن کوتاه بخوانید، ۶۰ ثانیه درباره خودتان صحبت کنید و چند جمله بنویسید.

این روش برای شروع بسیار مفید است، چون کمک می‌کند قبل از انتخاب منبع یا کلاس، تصویر روشن‌تری از وضعیت خود داشته باشید.

۴. تعیین سطح ترکیبی

بهترین روش تعیین سطح زبان انگلیسی، روش ترکیبی است. یعنی ابتدا یک آزمون آنلاین بدهید، بعد مهارت‌های شنیداری، مکالمه، خواندن و نوشتن خود را جداگانه بررسی کنید. اگر امکانش را دارید، در نهایت با یک مدرس هم گفت‌وگوی کوتاه داشته باشید.

این روش شاید کمی بیشتر زمان ببرد، اما نتیجه دقیق‌تری می‌دهد. قرار نیست فقط یک عدد بگیرید؛ قرار است بفهمید واقعا باید از کجا شروع کنید.

در آزمون‌های تعیین سطح زبان انگلیسی چه چیزهایی سنجیده می‌شود؟

آزمون‌های تعیین سطح معمولا چند بخش اصلی دارند. البته همه آزمون‌ها کامل نیستند، اما یک آزمون خوب باید تا حد ممکن مهارت‌های مختلف را بررسی کند.

دایره لغات

در این بخش بررسی می‌شود که چقدر کلمات پرکاربرد را می‌شناسید و آیا می‌توانید معنی آن‌ها را در جمله بفهمید یا نه. دانستن لغت فقط حفظ معنی فارسی نیست. مهم این است که بتوانید کلمه را در جمله تشخیص دهید و بعدا از آن استفاده کنید.

مثلا اگر کلمه travel را بلد هستید، باید بتوانید جمله‌ای مثل I want to travel next year را هم بفهمید.

گرامر و جمله‌سازی

در بخش گرامر، معمولا ساختارهای پایه مثل فعل to be، حال ساده، گذشته ساده، سوالی کردن، منفی کردن، افعال کمکی و ترتیب کلمات بررسی می‌شود.

اگر هنوز در جمله‌هایی مثل I am، She goes، Do you like و I did not go مشکل دارید، بهتر است گرامر پایه را جدی‌تر تمرین کنید.

مهارت خواندن

در بخش خواندن، معمولا یک متن کوتاه داده می‌شود و باید مفهوم کلی یا جزئیات آن را بفهمید. این بخش نشان می‌دهد آیا می‌توانید متن را بدون ترجمه کلمه‌به‌کلمه درک کنید یا نه.

اگر برای فهم یک متن ساده مجبورید تقریبا همه کلمات را ترجمه کنید، احتمالا ریدینگ شما هنوز در سطح پایه است.

مهارت شنیداری

در آزمون‌های کامل‌تر، یک فایل صوتی یا مکالمه کوتاه پخش می‌شود. هدف این است که مشخص شود آیا می‌توانید موضوع کلی، کلمات مهم یا جزئیات ساده را بفهمید.

اگر فقط چند کلمه پراکنده می‌شنوید، سطح لیسنینگ شما پایین‌تر از سطحی است که شاید در تست گرامر گرفته‌اید.

مکالمه

در تعیین سطح شفاهی، از شما خواسته می‌شود درباره خودتان، برنامه روزانه، علاقه‌ها یا هدف یادگیری زبان صحبت کنید. این بخش خیلی مهم است، چون نشان می‌دهد آیا می‌توانید زبان را تولید کنید یا فقط آن را تشخیص می‌دهید.

خیلی‌ها در تست‌های نوشتاری خوب‌اند، اما در مکالمه قفل می‌کنند. این یعنی سطح واقعی مکالمه آن‌ها پایین‌تر از سطح گرامر یا خواندن است.

نوشتن

در بعضی آزمون‌ها، از شما خواسته می‌شود چند جمله یا یک پاراگراف کوتاه بنویسید. این بخش مشخص می‌کند آیا می‌توانید لغت و گرامر را کنار هم استفاده کنید یا نه.

نوشتن به‌خوبی نشان می‌دهد که دانش شما فعال است یا فقط هنگام دیدن گزینه‌ها آن را تشخیص می‌دهید.

نمونه آزمون کوتاه تعیین سطح زبان انگلیسی

این آزمون کوتاه برای این است که یک دید اولیه از سطح خود بگیرید. نتیجه آن قطعی نیست، اما کمک می‌کند بفهمید بیشتر به کدام سطح نزدیک هستید. لطفا بدون دیکشنری، مترجم یا کمک گرفتن جواب بدهید.

بخش اول: خودارزیابی سریع

اگر امتیاز شما بین ۰ تا ۴ است، احتمالا در سطح A1 یا پایین‌تر هستید.
اگر امتیاز شما بین ۵ تا ۸ است، احتمالا بین A1 و A2 هستید.
اگر امتیاز شما بین ۹ تا ۱۲ است، احتمالا A2 یا ابتدای B1 هستید.

بخش دوم: چند سوال گرامر ساده

جمله‌های زیر را کامل کنید:

اگر در بیشتر این سوال‌ها مشکل دارید، گرامر پایه شما نیاز به تقویت دارد. اگر این‌ها را راحت جواب دادید، می‌توانید سطح خود را با سوال‌های کمی سخت‌تر هم بررسی کنید.

بخش سوم: تست کوتاه نوشتن

در ۵ جمله خودتان را معرفی کنید. می‌توانید از این سوال‌ها کمک بگیرید:

نام شما چیست؟
کجا زندگی می‌کنید؟
شغل یا رشته شما چیست؟
چه چیزی را دوست دارید؟
چرا می‌خواهید زبان انگلیسی یاد بگیرید؟

اگر فقط کلمه‌های جدا می‌نویسید، سطح نوشتار شما هنوز پایه‌ای است. اگر چند جمله ساده می‌نویسید، احتمالا A1 هستید. اگر می‌توانید یک پاراگراف ساده و قابل فهم بنویسید، احتمالا به A2 نزدیک هستید.

بخش چهارم: تست کوتاه مکالمه

تایمر گوشی را روی ۶۰ ثانیه بگذارید و درباره خودتان صحبت کنید. لازم نیست عالی صحبت کنید. فقط ببینید چقدر می‌توانید جمله بسازید.

اگر فقط چند کلمه می‌گویید، احتمالا در سطح پایه هستید.
اگر چند جمله ساده می‌گویید، احتمالا A1 هستید.
اگر می‌توانید درباره هدف یادگیری یا برنامه روزانه خود توضیح کوتاه بدهید، احتمالا A2 هستید.
اگر می‌توانید درباره تجربه‌ها، مشکلات و هدف‌ها کمی توضیح بدهید، احتمالا به B1 نزدیک هستید.

بعد از تعیین سطح چه کار کنیم؟

بعد از اینکه سطح تقریبی خود را فهمیدید، باید برنامه متناسب با همان سطح را انتخاب کنید. تعیین سطح به‌تنهایی کافی نیست؛ مهم این است که بعد از آن مسیر درست را بروید.

اگر سطح شما A1 است، با لغات پرکاربرد، جمله‌های ساده، معرفی خود، فایل‌های صوتی آهسته و نوشتن چند جمله کوتاه شروع کنید.

اگر سطح شما A2 است، روی سوال‌سازی، زمان حال و گذشته ساده، مکالمه روزمره، شنیدن فایل‌های کوتاه و نوشتن پاراگراف ساده کار کنید.

اگر سطح شما B1 است، وارد تمرین‌های واقعی‌تر شوید: پادکست ساده، مکالمه درباره تجربه‌ها، خواندن مقاله‌های عمومی و نوشتن نظر شخصی.

اگر سطح شما در مهارت‌ها متفاوت است، مثلا ریدینگ شما خوب است اما مکالمه ضعیف است، برنامه را بر اساس مهارت ضعیف‌تر تنظیم کنید. قرار نیست قوی‌ترین مهارت شما مسیر کل یادگیری را تعیین کند.

دستاوردهای شما پس از مطالعه این راهنما

اگر تا این بخش همراه بوده‌اید، حالا فقط نمی‌دانید تعیین سطح زبان انگلیسی مهم است؛ بلکه می‌دانید چرا مهم است، سطح‌های مختلف چه تفاوتی دارند، آزمون‌های تعیین سطح چه چیزهایی را می‌سنجند و چطور می‌توانید با چند تمرین ساده، دید اولیه‌ای از سطح خودتان پیدا کنید.

این یعنی قدم اول را درست‌تر برداشته‌اید. خیلی‌ها مستقیم سراغ کتاب و کلاس می‌روند و بعد وسط مسیر متوجه می‌شوند از جای اشتباه شروع کرده‌اند. شما حالا قبل از شروع، تصویر روشن‌تری از وضعیت خود دارید. همین یک قدم ساده می‌تواند چند ماه سردرگمی را کم کند.

سخن آخر

تعیین سطح زبان انگلیسی اولین قدم برای شروع اصولی یادگیری است. اگر ندانید در چه سطحی هستید، انتخاب منبع، کلاس یا برنامه تمرینی بیشتر بر اساس حدس انجام می‌شود. اما وقتی سطح واقعی خود را بشناسید، می‌توانید مسیر مناسب‌تری انتخاب کنید.

برای تعیین سطح دقیق، فقط به یک آزمون آنلاین اکتفا نکنید. مکالمه، شنیداری، خواندن، نوشتن و گرامر را جداگانه بررسی کنید. ممکن است سطح شما در هر مهارت متفاوت باشد و این کاملا طبیعی است.

مهم این نیست که سطح شما الان پایین است یا بالا؛ مهم این است که بدانید از کجا باید ادامه دهید. وقتی نقطه شروع مشخص باشد، یادگیری زبان انگلیسی دیگر مسیر مبهم و ترسناک نیست؛ تبدیل می‌شود به یک مسیر مرحله‌به‌مرحله که می‌توانید آن را مدیریت کنید.

سوالات متداول

تعیین سطح زبان انگلیسی را از کجا شروع کنم؟

بهتر است با یک خودارزیابی ساده شروع کنید. ببینید آیا می‌توانید خودتان را معرفی کنید، یک متن ساده را بفهمید، چند جمله بنویسید و یک فایل صوتی کوتاه را تا حدی متوجه شوید یا نه.

آیا آزمون آنلاین تعیین سطح زبان انگلیسی کافی است؟

آزمون آنلاین مفید است، اما کافی نیست. بیشتر آزمون‌های آنلاین گرامر، لغت و گاهی خواندن را می‌سنجند. برای نتیجه دقیق‌تر، مکالمه، شنیداری و نوشتن را هم بررسی کنید.

از کجا بفهمم سطح من A1 است یا A2؟

اگر فقط می‌توانید جمله‌های خیلی ساده بسازید و در مکالمه به کمک زیادی نیاز دارید، احتمالا A1 هستید. اگر می‌توانید درباره کارهای روزمره، خانواده و علاقه‌ها چند جمله پشت سر هم بگویید، احتمالا به A2 نزدیک هستید.

اگر در خواندن خوب باشم اما در مکالمه ضعیف باشم، سطح من چیست؟

در این حالت باید سطح مهارت‌ها را جداگانه ببینید. ممکن است ریدینگ شما B1 باشد، اما مکالمه شما A1 یا A2. برای برنامه یادگیری، مهارت ضعیف‌تر را جدی‌تر بگیرید.

هر چند وقت یک بار باید تعیین سطح انجام دهم؟

اگر منظم تمرین می‌کنید، هر سه تا شش ماه یک بار کافی است. اگر تازه شروع کرده‌اید، بعد از حدود سه ماه تمرین می‌توانید دوباره سطح خود را بررسی کنید.